Thursday, August 27, 2020

CLASS 11 , CHAPTER 5


CHAPTER 5


ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਡੌਪਿੰਗ ਦੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ

The Harmful effects of Doping and  Drugs 


1 ਅੰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ 

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਨਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ ? 
ਉੱਤਰ - ਨਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਚੇਤਨਤਾ ਗਿਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਦ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।
 
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2. ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ? 












































ਉੱਤਰ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਜ਼ ਨੂੰ ਮੋਡੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਹਾਲੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ । ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਵਾਧਾ , ਵੱਧ ਖੂਨ ਬਣਾਉਣਾ , ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ , ਵੱਧ ਦਰਦ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਦਿ ਵਧਦੀ ਹੈ । ਜੀਨਜ਼ ਡੋਪਿੰਗ World Anti Doping Agency ( WADA ) ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ । 




ਉੱਤਰ - ਇਹ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ' ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਬਹੁਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਜਾ , ਅਫੀਮ , ਚਰਸ , ਭੰਗ ਆਦਿ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਪੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪਦਾਰਥ ਹਨ : ਬਰਾਊਨ ਸ਼ੂਗਰ , ਹੈਰੋਇਨ , ਮਾਰਫੀਨ ਆਦਿ । ਇਹ ਕਾਰਬਨ , ਹਾਈਡੋਜਨ , ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਦਿ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।






3 ਅੰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ 




ਉੱਤਰ - ਤੰਬਾਕੂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ' ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ( ਉ ) ਤੰਬਾਕੂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਟਾਕ ਨਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਰ ਵਾਂਗ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ( ਅ ) ਦਮੇਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ( ੲ ) ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ( ਸ ) ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਿਕੋਟੀਨ ਗੈਸ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਭਰੂਣ ਦੇ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ( ਹ ) ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਹ , ਫੇਫੜਿਆਂ , ਲੀਵਰ , ਪੈਨਕ੍ਰਿਆਜ਼ , ਕਿਡਨੀ , ਯੂਰੇਨਰੀ ਬਲੈਡਰ , ਉਹਨ ਕੈਵਿਟੀ , ਨੋਜ਼ਲ ਕੈਵਿਟੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । 

 ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਖੂਨ ਜਾਂ ਬੋਨ ਮੈਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । 2. ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਢਵਾ ਕੇ ਫਰਿੱਜ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੜਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਵੱਧਦੀ ਹੈ । ਅੰਤਰ - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ । 

ਉੱਤਰ - ਬਲੱਡ ਡੋਪਿੰਗ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ' ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । 2. ਕਈ ਵਾਰ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਕੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । 3. ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜਰਮ ਦੂਸਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ । 




ਉੱਤਰ - ਇਹ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ' ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਬਹੁਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ : ਅਫੀਮ , ਚਰਸ , ਭੰਗ ਆਦਿ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪਦਾਰਥ ਹਨ : ਬਰਾਊਨ ਸ਼ੂਗਰ , ਹੈਰੋਇਨ , ਮਾਰਫੀਨ ਆਦਿ । ਇਹ ਕਾਰਬਨ , ਹਾਈਡਜਨ , ਨਾਈਟੋਜਨ ਆਦਿ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਨਾਰਕੋਟਿਕ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ' ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਸਰਿੰਜ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਏਡਜ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਰਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ । ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । 




5 ਅੰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ 


2. ਤੰਬਾਕੂ : ਤੰਬਾਕੂ ਨਿਕੋਟੀਆਨਾ ਕੁੱਲ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਚਬਾਉਣ , ਪੀਣ ਅਤੇ ਸੁੰਘਣ ਦੇ ਤੌਰ ' ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਤੰਬਾਕੂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੰਯੋਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਜਪਾਇਰੀਨ , ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ , ਕੈਡਮੀਅਮ , ਗਿਲਟ , ਸੰਖੀਆਂ , ਫੀਨੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਉਪਜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹਨ । ਮਈ 2004 ਤੋਂ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਜਨਤਕ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਪਰ ਇਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੰਬਾਕੂ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਸ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਕਾਰਨ ਨਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । W.H.O. ਵੱਲੋਂ 31 ਮਈ ਨੂੰ ਤੰਬਾਕੂ ਨਿਸ਼ੇਧ ਦਿਵਸ Anti Tobacco day ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । 2010 ਦੇ ਆਂਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 53 % ਮੌਤਾਂ ਤੰਬਾਕੂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । 
( ਉ ) ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਹ , ਫੇਫੜਿਆਂ , ਲੀਵਰ , ਪੈਨਕ੍ਰਿਆਜ਼ , ਕਿਡਨੀ , ਯੂਰੇਨਰੀ ਬਲੈਡਰ , ਉਰਲ ਕੈਵਿਟੀ , ਨੋਜ਼ਲ ਕੈਵਿਟੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ( ਅ ) ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ( ) ਦਮੇ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ( ਸ ) ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਿਕੋਟੀਨ ਗੈਸ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਭਰੂਣ ਦੇ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ( ਹ ) ਤੰਬਾਕੂ ਦੇ ਧੂੰਏ ਵਿੱਚ ਟਾਕ ਨਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਰ ਵਾਂਗ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । 

ਉੱਤਰ - ਡੋਪਿੰਗ : ਡੋਪਿੰਗ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁਝਾਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਡੋਪਿੰਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ : ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਊ ਮਾਦਾ ਜਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਡ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ । ਅੰਤਰ - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਅਨੁਸਾਰ , “ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਤਰੀਕਾ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਅਥਲੀਟ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਉਸ ਨੂੰ ਡੋਪਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਡੋਪਿੰਗ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ : ਡੋਪਿੰਗ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ : 1. ਸਰੀਰਿਕ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ 2. ਦਵਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ 
( ਉ ) ਬਲੱਡ ਡੋਪਿੰਗ : ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਵਧਦੀ ਹੈ । ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਅਥਲੀਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਬਲੱਡ ਡੋਪਿੰਗ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਖੂਨ ਜਾਂ ਬੋਨ ਮੈਰੋ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਢਵਾ ਕੇ ਫਰਿੱਜ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੜਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਵੱਧਦੀ ਹੈ । ਅੰਤਰ - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ । 
ਸਰੀਰ ' ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ : ਕਈ ਵਾਰ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਕੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜਰਮ ਦੂਸਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । 
( ਅ ) ਜੀਨ ਡੋਪਿੰਗ : ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਮੋਡੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪਰ ਹਾਲੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ । ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਵਾਧਾ , ਵੱਧ ਖੂਨ ਬਣਾਉਂਣਾ , ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ , ਵੱਧ ਦਰਦ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਦਿ । ਵਧਦੀ ਹੈ । ਜੀਨਜ਼ ਡੋਪਿੰਗ World Anti Doping Agency ( WADA ) ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ । 
2. ਦਵਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ : ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਥਲੀਟ , ਬੌਡੀ ਬਿਲਡਰ , ਜਿਮਨਾਸਟਰ ਵੇਟਲਿਫ਼ਟਰ ਆਦਿ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ Stimulants ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਮਾਦਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦਿਮਾਗੀ ਉਤੇਜਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਫ਼ੀਨ , ਕੋਕੀਨ , Amphetamines , Anabolic Steroids , Narcotic , Erythropoier ( EPO ) , Cera , Diuretics , ਆਦਿ ਮਾਦਕ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।

ਉੱਤਰ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੋਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਥਲੀਟ , ਬੌਡੀ ਬਿਲਡਰ , ਜਿਮਨਾਸਟਰ , ਵੇਟਲਿਫ਼ਟਰ ਆਦਿ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ Stimulants ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਮਾਦਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦਿਮਾਗੀ ਉਤੇਜਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ । SUA Ceremoni feo acto , alo , Amphetamines , Anabolic Steroids , Narcotic , Erythropoietin ( EPO ) , Cera , Diuretics , ਆਦਿ ਮਾਦਕ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।
( ਉ ) ਐਮਫੋਂਟੇਮਿਨਜ਼ ( Amphetamines ) : ਇਸ ਸਟਿਮੂਲੈਂਟ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਅਥਲੀਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਸਟਿਮੂਲੇਂਟ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਲਹੂ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸਾਹ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਐਮਨੈੱਟਮਿਨਜ ਕੇਂਦਰੀ ਨਾੜੀ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਾਕਤਵਰ ਉਤੇਜਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਧਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ , ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਿਧੀ ( Hyper moment ) , ਵਿਕਾਰ , ਨਾਰਕੋਲੈਪਸ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ , ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । 
 ( ਸ ) ਨਾਰਕੋਟਿਕ ( Narcotic ) : ਇਹ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ' ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਬਹੁਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਜਾ , ਅਫੀਮ , ਚਰਸ , ਭੰਗ ਆਦਿ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪਦਾਰਥ ਹਨ : ਬਰਾਊਨ ਸ਼ੂਗਰ , ਹੈਰੋਇਨ , ਮਾਰਫੀਨ ਆਦਿ । ਇਹ ਕਾਰਬਨ , ਹਾਈਡਜ਼ਨ , ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਆਦਿ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਨਾਰਕੋਟਿਕ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ' ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ : ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਰਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ । ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਸਰਿੰਜ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਏਡਜ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । 
( ਕ ) ਹਿਊਮਨ ਗੋਥ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ( Human Growth Hormones ) : ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਬੇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਿਚੂਟਰੀ ਗਲੈਂਡ ( Pituitary Gland ) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਕਾਰਟੀਲੇਜ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਵੀ ਵੱਧਦੀ ਹੈ । 2 . 3 . 4 . ਸਰੀਰ ' ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ : 1 . ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । 2 . ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । 3 ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ , ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਬੇਢੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । 5 . ਵਿਅਕਤੀ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । #
( ਖ ) ਡਿਊਰੈਟਿਕਸ ( Diuretics ) : ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਦਵਾਈ ਖਿਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਕਦਮ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਇਕਦਮ ਭਾਰ ਘਟਾਕੇ ਹੇਠਲੀ ਵੇਟ ਕੈਟਾਗਿਰੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਡਿਉਰੈਟਿਕਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ' ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ : 1 . ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਜਿਗਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਡਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਜਲਦੀ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਰੀਕਵਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । 5 . ਉਸ ਦੀ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।


The Harmful effects of Doping and  Drugs💉💊











































































at
Labels:

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)

Class 9 / chapter 3

,RT QUE-ANS                               ਨਸ਼ੀਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਖੇਡ ਯੋਗਤਾ ’ ਤੇ ਭੈੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ  (3) Effects of Intoxicants on Sports Efficiency     ਇ...

  • chapter 1
    CHAPTER 1 class 10 ਕਸਰਤ ਦੇ ਸਾਹ ਕਿਰਿਆ, ਲਹੂ ਚੱਕਰ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਲ ਨਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ  ਇੱਕ ਅੰਕ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ  One Mark Each  ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਸਾਹ ਕਿਰ...
  • Class 11 , Chapter 3
     Chapter 3  CHAPTER-3RDc, 1 & 2 MARKS QUE-ANS, P.S.E.B.  ਸਰੀਰਕ ਰਚਨਾ ਤੇ ਕਿਰਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ (3)  1 ਅੰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ  ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਮਨੁੱ...
  • Class 6 Chapter 4
    Class-6th Chapter-4th (  ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ  )  P.S.E.B 1 ਅੰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤਰ  1 Marks Que-Ans ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਖੇਡ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ? ਉੱਤਰ - ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ...